Saturday, 1 March 2014

বিশ্ব গ্ৰন্থ মেলা





নিগনিয়ে ধান গোটোৱা দিয়েই গোটাইছোঁ । যোৱা তিনিটা বিশ্ব গ্ৰন্থ মেলাৰ পাছত মোৰ কিতাপৰ সংগ্ৰহ । ঘৰত এৰি অহাখিনিলৈ মাজে মাজে দুখ আৰু ঈৰ্ষাৰে মনত পেলাওঁ । তাৰ পাছত আকৌ ভাবো কিনিম কিনিম...চব কিনিম ।

দিল্লীৰ প্ৰগতি ময়দানত হোৱা বিশ্ব গ্ৰন্থ মেলালৈ এইবাৰ তৃতীয় দিনা গৈছিলোঁ । অন্বেষাত সোমোৱাৰ লগে লগে যোৱা দুবছৰে দেখা ব্যক্তি জনে কলে-এইবাৰ পলম কৰিলে দেখোন !
এৰা এইবাৰ পলমকৈ গলো । আগৰ দুবাৰ মই প্ৰথম দিনাই গৈছিলোঁ । নিজকে ৰখাবই নোৱাৰিছিলোঁ । এইবাৰ কথা অলপ বেলেগ হল । শেহতীয়াকৈ যোৱা অসম ভ্ৰমণ ,তাৰ পাছত শাহু আৰু ভতিজাৰ বাবে গংগাৰাম হস্পিটাললৈ অহা যোৱা কৰি দূবৰি বন মৰা, এইবিলাকৰ বাবেই  মোৰ বছেৰেকীয়া হেঁপাহৰ বজাৰৰ মূল্য অলপ কমাই দিব লগা হল । সেইবাবেই মন বেয়া হৈ আছিল । তথাপি গলো ।
অন্বেষাত সোমায়েই প্ৰথম হাতত তুলি ললো পৰাগ কুমাৰ দাসৰ ছাংলট ফেনলাস্কুলত পঢ়ি থাকোঁতেই কিতাপখন পঢ়িবলৈ পাইছিলোঁ । তেতিয়াই সেইখন মোৰ প্ৰিয় কিতাপৰ তালিকাত সোমাই পৰিছিল । পাছলৈ কিতাপখনৰ বহুত কথা পাহৰিছিলোঁ যদিও কিতাপখনৰ প্ৰতি এটা বেলেগ আকৰ্ষণ থাকি গল । ছাংলট ফেনলাখন হাতত লওঁতে কাষতে থকা তিনিখন কিতাপলৈ চকু গল । তাৰে দুখনৰ নাম আলফা আৰু এখনৰ নাম হয়তো পৰেশ বৰুৱা সন্ধানত আছিল ( মই কথাবোৰ খুব সোনকালে পাহৰি যাওঁ ) । আলফা সৈতে জড়িত কোনো ধৰণ কিতাপ বা আন একোৱেই আমি ভাল নাপাওঁ । আমি মানে মই আৰু মোৰ গৃহস্থ । আলফা কিয় জন্ম হৈছিল,জন্ম হৈ কি কৰিলে , কোনে, কি কাৰণত আচলতে জন্ম দিছিল জনাইচোন জানেই,আৰুনো নতুনকৈ জনাৰ কি দৰকাৰ । আৰু কিতাপত যে সকলোবোৰ সঁচাই লিখিব তাৰ কি প্ৰমাণ । অৱশ্যে ছাংলট ফেনলাখন মই বেলেগ ভাৱত কিনিছোঁ । সেইখনৰ সৈতে মোৰ স্কুলীয়া জীৱনৰ কিছুমান অনুভৱ জড়িত হৈ আছে ।
শুকুলা হাতীৰ খোজ-প্ৰভাত গোস্বামীৰ এই কিতাপখনৰ বিষয়ে সাহিত্য ডট অৰ্গৰ গ্ৰন্থ সমালোচনাত পঢ়িবলৈ পাইছিলোঁ । জীৱ-জন্তুৰ ওপৰত লিখা কিতাপ বা এইবিলাকৰ ওপৰত নিৰ্মাণ কৰা চিনেমাৰ প্ৰতি মোৰ সাংঘাতিক দুৰ্বলতা আছে । গতিকে গ্ৰন্থ সমালোচনাটো পঢ়াৰ পাছতেই মই কিতাপখন কিনাৰ কথা ভাবি থৈছিলোঁ । পলম নকৰিলোঁ । ঘৰলৈ আহি কিতাপখন পঢ়াৰ পাছত অনুভৱ হল লেখকে যেন মাজে মাজে তাল মিলাব নোৱাৰিছিল । তথাপি বহুত ভাল লাগিল ।
শুকুলা হাতীৰ খোজৰ পাছত যিখন কিতাপলৈ চকু গল,সেইখন দেখি লগা-লগ হাতত ললো । তাহানি অৰ-তৰ পৰা সংগ্ৰহ কৰি পঢ়া বিস্ময়ৰ চেণ্টুদা,অপু আৰু জগুচোন কিতাপ আকাৰে ওলাল । বৈদুৰ্য্য বৰুৱাৰ লালবাংলাৰ মবিলৱালা নামৰ এই উপন্যাস খন কিতাপ আকাৰে পাই বিৰাট ভাল লাগিল । দামো অন্য কিতাপতকৈ কম,মাত্ৰ ১৪০ টকা । ঘৰলৈ আহি প্ৰথম সেইখনকে পঢ়িবলৈ লৈছিলোঁ । অলপ দেৰিৰ বাবে হেৰাই গৈছিলোঁ চেণ্টুদাৰ সেই সংলাপবোৰৰ মাজত-ক্যা...ক্যা ? ফকত মে নহী খায়া হেই ? একহী মুখচে পুৰি টানেগা চুহাকা মাফিক আউৰ চবজি খায়েগা গৰুকা মাফিক ।
লালবাংলাৰ মবিলৱালাক বাকী কেইখনৰ সৈতে ৰাখি মৃণাল তালুকদাৰৰ মৌতম খন ললো । মৌতমত কি আছে নাজানো । এইখনৰ বিষয়ে কতো পঢ়াও নাই । কিন্তু তালুকদাৰ দেৱেৰ ১৯৬২ খনে মোক এনেকৈ মোহিলে যে মৌতম খনৰ প্ৰতিও মই আগ্ৰহী হৈ পৰিলোঁ । ১৯৬২ খনৰ বিষয়ে সুধিলোঁ, সেইখন বোলে প্ৰেছতেই নাই ! ভাগ্যই মই আগেই অনাই থলো । মৌতমখন পিছে কালিলৈহে পঢিবলৈ ল
সোণ হৰিণৰ চেঁকুৰ-অনুৰাধা শৰ্মা পূজাৰীৰ এই কিতাপখন যোৱাবাৰেই কিনিবলৈ লৈছিলোঁ ,কেনেকৈ জানো থাকি আহিল । এইবাৰ পাই ললো । পিছে কিতাপ খন পঢ়াৰ পাছত হতাশ হলো । কিয় নাজানো,ৰীতা চৌধুৰীৰ মায়াবৃত্তৰ দৰে এইখন কিতাপো মই ভাল নাপালোঁ ।
অলপ দিনৰ আগতে অনুপমাবাৰ ঘৰলৈ যাওঁতে তেওঁৰ সংগ্ৰহত মনালিছা শইকীয়াৰ কিতাপ এখন দেখিছিলোঁ । তেখেতৰ এখনো কিতাপ মোৰ সংগ্ৰহত নাই । গতিকে বিচাৰিলোঁ । নাপালোঁ ।  মনালিছা শইকীয়াৰ এখনো কিতাপ অন্বেষাত নাছিল । কেনেবাকৈ আছিল যদিও মই বিচাৰোঁতে নাপালো । চকুত পৰিল মণিকুণ্তলা ভট্টাচাৰ্য্যৰ বহু কেইখন কিতাপ । এসময়ত মণিকুণ্তলা বাইদেউৰ বিৰাট ভক্ত আছিলোঁ । অৰুন্ধতী পৰা বৰদোৱানী লৈকে প্ৰায় প্ৰতিখন কিতাপেই মোৰ সংগ্ৰহত (অসমৰ ঘৰত) আছিল ।  তাৰ পাছত নিকিনা হলো । কিয় ভাল নোপোৱা হলো সেইটো জনাই তেওঁলৈ এবাৰ বাৰ্তা এটাও দিছিলোঁ । এইটো কথা কবই লাগিব যে মণিকুণ্তলা বাইদেৱে তেওঁৰ পঢ়ুৱৈৰ সাধাৰণ এটা বাৰ্তাও গুৰুত্ব দিয়ে । তাৰ প্ৰমাণ মই ২০১০ চনতেই পাই থৈছোঁ । তথাপি কিনিবলৈ মন নগল । সিদিনা অনুপমাবাৰ সৈতেও সেই একেটা কথাই পাতিছিলোঁ-মণিকুণ্তলা বাইদেউৰ কিতাপবোৰ যেন একেটা ভংগী,একেটা সুৰতেই লিখা হৈছে তেনে লাগে । সেইবাবেই তেওঁৰ নতুন কিতাপ এখন কিনাৰ আকৰ্ষণ অনুভৱ নকৰিলোঁ ।
অন্বেষাৰ এটা চুকত পৰি আছিল অৰূপা পটঙ্গীয়া কলিতাৰ মন হৰি নিব পৰা সেই কিতাপখন যাৰ আৰম্ভণিতেই লিখা আছে  বাৰ্টল্ট ব্ৰেখটৰ শব্দ-
যি জোপা গছত ফল নধৰে
তাক বোলে অফলা
কিন্তু কোনোবাই পৰীক্ষা কৰি চাইছেনে মাটি ?
যি ডাল সহজে ভাগি যায়
তাক বোলে চনকা ।
কিন্তু তাৰ ওপৰত অজস্ৰ বৰফ জমা নাইনে ?
ফেলানী-যিখন কিতাপৰ মূল্য মাত্ৰ ৯০ টকা !! মাত্ৰ দুবাৰ সংস্কৰণ মুখ দেখা এই কিতাপখনক কিতাপৰ মানদণ্ড জোখ মাখ কৰা সাহিত্য অকাডেমীয়েতো চুব পৰাই নায়েই হয়তো পঢুৱৈ সমাজকো ভালদৰে চুব পৰাই নাই ! কিন্তু...কিয়..কিয়...
ফেলানীখন বুকুৰ মাজত লৈয়ে আৰু দুখন কিতাপ হাতত তুলি ললো আশীৰ্বাদৰ ৰং আৰু কাঠনিবাৰী ঘাট মোৰ সংগ্ৰহৰ বাবে । ফোনটো উলিয়াই কিমান টকা হল হিচাপ কৰিলোঁ মোৰ বাজেটৰ আশে পাশে গৈছে নে বাৰু । বাজেট মিলা দেখি সেইখিনি অন্বেষাৰ গৰাকীৰ হাতত দি আকৌ এবাৰ দোকানখন ঘুৰিলোঁ । এইবাৰ চকু পৰিল সৌৰভ কুমাৰ চলিহাৰ গল্প সমগ্ৰ । দাম-১৫০০ টকা ! আগতে হোৱা হলে এইখন কিতাপ কিনাটো মোৰ বাবে কল্পনাৰ বাহিৰত আছিল । অৱশ্যে এইবাৰো কিনিব নোৱাৰিলোঁ । তথাপি চেষ্টা এটা চলাবলৈকে অন্বেষাৰ গৰাকীক সুধিলোঁ ক্ৰেডিট কাৰ্ডখন লব পাৰিব নেকি বাৰু ? তেওঁলোকে মোৰ কথাত কেৱল হাঁহিলে । মই বোলে পৰা হলে কিমান যে ভাল আছিল অপাছত গৃহস্থই কৈছিল-হে ভগৱান বচালা আৰু ! গল্প সমগ্ৰখন কিনিব নোৱাৰিলোঁ । কিন্তু অহাবাৰ সেইখন কিনিমেই কিনিম । বিশ্ব গ্ৰন্থ মেলা ২০১৫ লৈ আৰু কিমান দিন আছে বাৰু.................

No comments:

Post a Comment